| |
Το κείμενο που ακολουθεί αναπτύσσει την προβληματική για το μέλλον του φωτογραφικού film στην ψηφιακή εποχή.
Αναρτήθηκε το 2007 στο forum του dpgr
http://www.dpgr.gr/forum/index.php?topic=23395.27
Αναρτήθηκε το 2007 στο forum του dpgr
http://www.dpgr.gr/forum/index.php?topic=23395.27
Ο κόσμος αλλάζει, εμείς τι κάνουμε;
Θα προσπαθήσω ακροθιγώς να καταθέσω την προβληματική για το θέμα της αλλαγής του μέσου.
α. Ιστορική προσέγγιση:
Δεν είναι καινοφανές το γεγονός να αλλάζει το εκφραστικό μέσον στις εικαστικές τέχνες. Τέθηκε από αρκετούς το ανάλογο φαινόμενο της αντιπαλότητας στην μουσική μεταξύ CD και Βινυλίου (σημειώσατε Ι). Τα CD επικράτησαν σχεδόν καθολικά, το βινύλιο όμως συνεχίζει να υπάρχει κυρίως στον κόσμο του Hi-end. Ορθά μέχρις εδώ.
Υπενθυμίζω όμως το γεγονός, ότι σχεδόν ενάμιση αιώνα πριν, η φωτογραφία ως τεχνολογικό προϊόν στης βιομηχανικής επανάστασης άρχισε να εκτοπίζει τους πίνακες ζωγραφικής (ελαιογραφίες) στην απαίτηση - ανάγκη για την απεικόνιση του κόσμου μας. Προφανώς και η ζωγραφική δεν πέθανε και πέρασε σε άλλου είδους 'εικονιστικές' (ή ανεικονικές) αναζητήσεις, και με αφετηρία διαφορετικές δεξιότητες από τους υπηρετούντες τις, η κάθε μία ακολούθησε διαφορετικό και παράλληλο δρόμο έτσι ώστε οι δύο τέχνες να βρουν την θέση τους η μία απέναντι στην άλλη.
Αυτό δεν είναι το μόνο παράδειγμα, αξίζει να αναφερθεί από πλευράς της ιστορίας της τέχνης την τεχνολογική καινοτομία της ελαιογραφία ως προς το φρέσκο. Όσο ασήμαντη και αν φαντάζει αυτή η διαφορά έδωσε την δυνατότητα στα εργαστήρια των ζωγράφων να βρουν διαφορετικούς επαγγελματικούς προσανατολισμούς. Για παράδειγμά ζωγράφοι όπως Ρέμπραντ διατηρούσαν μεγάλα εργαστήρια όπου εκτελούσαν σωρό από πίνακες πορτρέτων και τοπίων για πολύ μεγάλο αριθμό πελατών, διατηρώντας ένα στρατό από παραγωγικούς βοηθούς που εκτελούσαν σημαντικό κομμάτι από την δουλειά σε ένα πίνακα ζωγραφικής, στηριζόμενοι στην τεχνολογική ανωτερότητα που τους παρείχε ένα τεχνολογικό προϊόν: η λαδομπογιά.
Το ίδιο μπορεί να ισχυριστεί κανείς για κάθε μεταβατική περίοδο, όπου ένα τεχνολογικό προϊόν εμφανίζεται και μοιάζει να εκτοπίζει ένα άλλο. Προφανώς και διάγουμε μία περίοδο αγωνίας και αβεβαιότητας μέχρι τα πράγματα να βρούνε τον δρόμο τους.
β. Φιλμ ή TFT, κόκκος ή pixel;
Η λογική απάντηση που συνάγεται από το σκεπτικό που ανέπτυξα Πίο πάνω, είναι ότι και τα δύο μέσα μπορούν να συνυπάρχουν αλλά με διαφορετική στόχευση και κοινό το καθένα. Υπάρχουν φόβοι και ερωτηματικά που καλούμαστε να διερευνήσουμε και και δώσουμε απαντήσεις.
Το μείζον πρόβλημα σε σχέση με την ιστορική εμπειρία είναι ότι η ψηφιακή φωτογραφία καλείται αν μοιραστεί ακριβώς τον ίδιο χώρο με την αναλογική φωτογραφία (σημειώσατε Χ, βλέπω όμως πολλά γκολ μετά το ημίχρονο... αλλά και ο διαιτητής;!...).
Για παράδειγμα πρέπει να αναλογισθούμε με ποιόν τρόπο θα πεισθούμε να κρεμάσουμε στον τοίχο του σπιτιού μας ένα πορτρέτο καμωμένο από τον Γουόρχολ, ή από τον Πικάσο, ή από τον Μοντιλιάνι, ή μία φωτογραφία ενός προσώπου καμωμένη από φιλμ, ή μία φωτογραφία ενός προσώπου καμωμένη ψηφιακά.
Εύκολα μπορεί να δώσει την απάντηση ο καθένας, ότι η ουσία του ερωτήματος δεν βρίσκεται στο μέσον, αλλά στο πώς το μέσον καταφέρνει να ικανοποιήσει το περί της τέχνης αίσθημα μας.
γ. Πολεμικές προετοιμασίες.
Φαντάζομαι, ή σχεδόν είμαι βέβαιος ότι σχεδόν όλοι νοιώθουμε μπερδεμένοι.
Η ψηφιακή τεχνολογία κατά την κρίση μου έχει ένα μείζον πρόβλημα σύμφυτο με την ίδια την ουσία της.
Η διαρκής και αλματώδης εξέλιξη της δεν αφήνει περιθώριο για συναισθηματικές αναπολήσεις, βραχαίνει τον χρόνο ζωής των προϊόντων από το εργοστάσιο παραγωγής, στον έμπορο, τον πελάτη και τέλος στην χωματερή σε απίστευτα μικρούς χρόνους.
Μόλις βγει ένα τεχνολογικό προϊόν και πριν ακόμα το συνηθίσουμε, αντικαθίσταται με ένα άλλο καλύτερο γρηγορότερο μικρότερο. Δεν προλαβαίνουμε να δεθούμε συναισθηματικά με κανένα από αυτά τα αντικείμενα και το σημαντικότερο ο ψηφιακός κόσμος δεν αφήνει μουσειακά κομμάτια άξια προσοχής. Έτυχε ποτέ κάποιος να ακούσει ή να δει μουσείο ηλεκτρονικών υπολογιστών; Προσωπικά έχω δει μια φωτογραφία ενός τέτοιου και η θλίψη που προκαλούσε ήταν απερίγραπτη, με δεκάδες πλαστικά κουτιά στην σειρά με προφανώς σβηστές οθόνες (και ποιος να τα λειτουργήσει τώρα πια;). Αυτό το φαινόμενο γεννά ένα αίσθημα προδοσίας που δεν είναι και λίγο για μια καλλιτεχνικά ευαίσθητη φύση. Επίσης ο χρόνος που απαιτείται να εξοικειωθεί κανείς με το μέσον είναι υπερβολικά μεγάλος και απλώνεται σε διαφορετικά πράγματά άσχετα μεταξύ τους, μέχρι δε να τα μάθει κάποιος καλά αυτά αλλάζουν* (λέγε με Vista και με περισσότερη ram) και πάλι από την αρχή. Δηλαδή σε δουλειά να βρισκόμαστε.
Προσωπικά με την Eos 3 σκόπευα να περάσω καμία εικοσαετία, τώρα έτσι που ήρθαν τα πράγματα, από το 2005 έχω αλλάξει ήδη δύο ψηφιακές μηχανές, ασχολούμαι συνεχώς με προγράμματα αναβαθμίσεις, διάφορα άλλα άσχετα και ενώ κάποτε όλα έμοιαζαν απλά και είχαν ένα όνομα, ας πούμε Velvia, τώρα τα πάντα μοιάζουν πολύπλοκα ακριβά και χρονοβόρα με μυστηριώδη αρκτικόληκτα όπως, jpg, raw, nvidia, Mp, dpi, RGB, AdobeRGB, Sdramm, Lcd, tft, Usb, Usb2, Fw, laptop, Photoshop, Imagemaker, Ligthroom κλπ κλπ κλπ.
Έχει αναλογιστεί ποτέ κανείς το χάος που επικρατεί στην ψηφιακή τεχνολογία αναφορικά με την απόδοσή και μόνο του χρώματος; άλλα χρώματα αποτυπώνει ο κάθε αισθητήρας κάθε μηχανής, άλλα φαίνονται σε κάθε οθόνη (οι οποίες θέλουν και καλιμπράρισμα με ειδικό εξοπλισμό σε softwear και hardwear), άλλα χρώματα αποδίδονται από κάθε εκτυπωτή. Προσπαθώντας να επιλέξω εξοπλισμό πνίγομαι σε μια θάλασσα επιλογών και ασάφειας, άσε που όσο καλό ή κακό είναι κάτι που επιλέγω σήμερα, αύριο κιόλας θα είναι παρελθόν, θα αντικατασταθεί από κάτι καλύτερο που θα με κάνει να νιώσω ένα υπαρξιακό κενό, αλλά και αυτό να μην συμβεί ποίος μου εγγυάται ότι ο εξοπλισμός μου θα είναι ενεργός αύριο;
δ. Και τώρα τι κάνουμε;
Τίποτε! Σκεφτόμαστε και δουλεύουμε ψηφιακά.
Τα πλεονεκτήματα των ψηφιακών μηχανών είναι συντριπτικά, αν σκεφτούμε μόνο την δυνατότητα για αλλαγή iso μεταξύ των λήψεων, ή την κατάχρηση του bracketing, ή ακόμα και την άμεση προεπισκόπηση των λήψεων, όλα αυτά αξίζουν τον κόπο. Το φωτόμετρο χειρός έχει ήδη παροπλιστεί, άρα λιγότερο βάρος στις εξορμήσεις.
Επίσης όσο πιο πολύ είμαστε εξοικειωμένοι με την ψηφιακή τεχνολογία τόσο λιγότερο χρόνο θα σπαταλήσουμε για την προσαρμογή μας σε νεώτερα δεδομένα που θα κληθούμε έτσι και αλλιώς να αντιμετωπίσουμε στο άμεσο μέλλον, και άρα να μην ξοδέψουμε πολύτιμο χρόνο για την κατάκτηση του μέσου, αλλά να αφιερωθούμε δημιουργικά στον σκοπό.
Τα όποια λεφτά κερδίζουμε από την σπατάλη φωτογραφιών που κάναμε στο παρελθόν για να πετύχουμε την αρεστή φωτογραφία τώρα θα τα δίνουμε σε κάρτες γραφικών, ram και όποιες άλλες αναβαθμίσεις.
*Υ.Γ. 1 Διάβασα πρόσφατα στο in.gr ότι η Microsoft αγωνίζεται να καθιερώσει νέο διεθνές πρότυπο συμπίεσης φωτογραφιών για να αντικαταστήσει τα jpg. Στα πλεονεκτήματα του νέου format συγκαταλέγονται τα μικρότερου μεγέθους αρχεία, μη απωλεστικη συμπίεση, καλύτερη ποιότητα εικόνας κ.α.
Ας ετοιμαζόμαστε για πολλά γέλια και για το χέρι βαθιά στην τσέπη ακόμη μία φορά αν οι ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές του σήμερα δεν έχουν συμβατότητα (που δεν θα έχουν) με αυτού του είδους τα αρχεία.
Υ.Γ. 2 Μέσα σε όλα τα άλλα με ενοχλεί (αμάν πια όλα με ενοχλούν;) η ισοπέδωση προς τα κάτω της ομογενοποιημένης ψηφιακής τεχνολογίας όπου, είτε διαβάζω το περιοδικό Ήχος, είτε το RAM, είτε τον Φωτογράφο, είτε το Μοτό, είτε το Playboy, όλα είναι ισοπεδωμένο με προϊόντα 'μαλλιά κουβάρια', κινητά τηλέφωνα, φωτογραφικές μηχανές, Mp3 Players, καλώδια, μπαταρίες, φορτιστές, και όλα αυτά για πράγματα που σήμερα είναι και αύριο δεν είναι, όπου κανείς δεν μπορεί να τα ξεχωρίσει και κανείς δεν θα τα θυμάται μέχρι το τέλος του μήνα γιατί θα έχουν βγει αντικαταστάτες τους.
